Dünya’da kişi başına çay tüketiminde 1’nci, 208 bin kayıtlı çay çiftçisiyle birlikte kuru çay üretiminde 6’ncı sırada yer alan ülkede üretici yıllardır girdi maliyetleri ve yaş çay alım fiyatı cenderesine sıkışmış durumda.
Birgün’den Metin Yetim’in haberine göre, Karadeniz bölgesinde çay hasadı ikinci sürgünle devam ederken üreticinin sezon başladığından bu yana maliyet ve alım fiyatlarına tepkileri sürüyor. Yaş çay alımı yapan ve fiyatları belirleyen ÇAYKUR, ilk çay hasadında alım fiyatını 34,25 kuruş olarak belirlese de üreticiler ürünlerini 29 liradan satabildiklerini dile getirdi.
Arhavi Ziraat Odası Genel Sekreteri ve bir çay üreticisi olan Ümit Özkan Zaim, bölge kalkınması ve üretimde çözümün organik tarım ve küçük aile işletmeciliği desteğinden geçtiğini ifade ederek “Acilen taban fiyat uygulanması getirilmedi” diye konuştu.
‘İŞÇİ BULUNAMIYOR’
Rizeli çay üreticisi Metin Posta, “İşçi maliyeti, gübre, ot temizleme, taşıma derken üretici el el baş başta ne yapacağını bilmeden kalıyor. Birinci sürgünde kota ve kontenjan uygulaması oldu. Randevulu sistem oldu. Özel sektörlere çay satmak zorunda kaldı” dedi. Posta, bölgedeki işsizlik sorunu nedeniyle göç verdiğini bu nedenle işçi bulunmadığını dile getirdi.
Artvin Kemalpaşalı çay üreticisi Müslim Akbıyık, “Hem gübreyi hem işçi maliyeti hem taşımayı ekleyince çay üreticisi maliyetine üretim yapmış oluyor. Bölgedeki insanlar çay dalında kalmasın diye hassat eder durumda” dedi.
’70 BİN LİRAYA NE ALABİLİRİM?’
2 dönüm çay tarlasından 2 ton çay alındığını ÇAYKUR’un tavsiye taban fiyatından satıldığında 70 bin liraya denk geldiğini söyleyen Akbıyık, “70 bin liraya bugün çevreden ne alabilirim? Yani bunu ben kendi evime ne alabilirim? Buzdolabı bozuldu desem buzdolabı 45 lira. 1 ton çay bir buzdolabı etmiyor” dedi.
Arhavi Ziraat Odası Genel Sekreteri Ümit Özkan Zaim aynı zamanda kendi ailesinin çay üretimi ile ilgileniyor. Zaim, yaş çay üreticisinin sorunlarını değerlendirerek, “ÇAYKUR bir tavsiye fiyat açıklıyor fakat bu taban fiyat değil. Dolayısıyla bir taban fiyat uygulaması ve özel sektörün bu fiyatın altına düşmemesini istiyoruz.” dedi. Zaim, rekoltenin ikinci sürgünde oldukça düşük olduğuna vurgu yaparak, “Türkiye’nin genelinde olduğu gibi çiftçi çay tarımında da mağdur” dedi.
Zaim, önceki yıllardaki destekleme primin tekrar verilmesini talep ettiklerini ve ÇAYKUR’un zarar ettiğine dair açıklamaları üreticiler olarak kabul etmediklerini ifade etti. Zaim, “Çiftçi çayını ÇAYKUR’a satmak istiyor. Tüketici kuru çayı ÇAYKUR’dan almak istiyor. Özel firmalar bile kâr ederken ÇAYKUR’un zarar etmesi mümkün değil” dedi. Zaim, çapalama, gübreleme, yabancı ot temizliği ve işçilik gibi girdi maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu dile getirerek “Gübre fiyatları bu yıl yaklaşık 28 bin liraya kadar çıktı” dedi. İşçilik maliyetinin de çok yüksek olduğunu vurgulayan Zaim, “4 bin lira ile 5 bin lira arasında günlük işçi çalıştırılıyor. Genç nüfus yok” dedi.
